Serwis:

Niski odczyn pH gleby. Czy żyto sobie poradzi?

Kiedy mówimy o uprawie żyta, niemal zawsze lokalizujemy je w najsłabszych warunkach glebowych w gospodarstwie, bo „przecież żyto sobie poradzi”. Taką sytuację spotykamy najczęściej w gospodarstwach gdzie żyto jest rośliną „płodozmianu awaryjnego”, czyli jak gleba jest nader kiepska, a uprawa innych gatunków kończy się niepowodzeniem, to zwykle pojawia się w tym miejscu żyto.

Częste pytanie zadawane w ramach konsultacji agrotechnicznych: „Mam pole z niskim odczynem pH, dzierżawę, nie chcę inwestować. Będę uprawiał tam żyto hybrydowe, bo żyto jest tolerancyjne na niskie pH i sobie pewnie poradzi. Co pan o tym sądzi?”.

Oczywiście, idea słuszna i układa się w logiczną całość. Żyto w porównaniu do jęczmienia, pszenicy oraz pszenżyta odznacza się wyższą tolerancją na niski odczyn pH gleby (Foto. nr 1), ma silniejszy system korzeniowy, również jest w stanie pobrać substancje pokarmowe z głębszych warstw profilu glebowego. Należy mieć jednak na uwadze jedną rzecz, że nie każda wartość odczynu pH gleby będzie jednakowo dobrze tolerowana przez żyto, ponieważ wszystko w przyrodzie ma swoje granice. O tym też przestrzegał prof. Bolesław Świętochowski w „Poradniku dla Osadnik Śląskiego” z 1947 roku: cyt. „Żyto pójdzie dobrze na wszystkich glebach, ale na lepszych ustępuję pszenicy opłacalnością. Idzie nieźle na piasku, jeśli nie będzie za kwaśny i zbyt suchy…”. 

Foto 1. Zdjęcie wykonane wiosną. Gleba klasy IVb, odczyn pH 5,2. Lewa strona żyto hybrydowe, prawa strona pszenica ozima. Żyto uprawiane w tych warunkach glebowych jest w zdecydowanie lepszej kondycji niż pszenica.

Do dnia dzisiejszego nic się w tym aspekcie nie zmieniło. W wartościach pH gleby 5 i niższych, również rośliny żyta będą w gorszej kondycji. Sytuacja stanie się jeszcze trudniejsza, jeśli niskim odczynem pH gleby będą charakteryzowały się pola z glebą lekką lub bardzo lekką. Gdy na tak słabe warunki glebowe nałoży się dodatkowo niekorzystny przebieg wegetacji i mniejsza dbałość w zachowaniu zasad prawidłowej agrotechniki, finalnie zebrany plon ziarna może bardzo rozczarować.

Żyto w wyżej opisanych warunkach na pewno będzie plonowało lepiej niż inne gatunki, które wcześniej zawiodły, ale aby lepiej wykorzystać możliwości takiego stanowiska, w pierwszej kolejności należy zoptymalizować odczyn pH gleby. Kolejnym krokiem po wapnowaniu winno być zaplanowanie strategii nawożenia podstawowego (P,K, Mg), które doprowadzi do przynajmniej średniej zawartości makroelementów. Oczywiście w tym przypadku decyzję należy podjąć na bazie podstawowej analizy chemicznej wyników prób glebowych, aby nie działać na przysłowiowe „oko”. Koszt podstawowej analizy jednej próby glebowej (P, K, Mg oraz odczyn pH) to około 15 PLN, co nie jest wygórowaną kwotą. Na taki zabieg żyto hybrydowe na pewno zareaguje znaczną zwyżką plonu, a poprawa kultury gleby umożliwi w przyszłości uzyskiwanie rozsądnych plonów choćby w uprawie rzepaku ozimego.

Optymalny odczyn pH dla odpowiedniego plonowania większości roślin mieści się w zakresie 5,5-6,5, natomiast dla roślin wrażliwych na zakwaszenie od 6,0 do 7,0 (Tab. nr 1). W zależności od kategorii agronomicznej, każda gleba charakteryzuje się własnym optymalnym zakresem pH, w którym dostępność wszystkich składników pokarmowych jest optymalna, a także warunki wzrostu i rozwoju dla roślin są najkorzystniejsze. Planując wapnowanie, należy pamiętać o tym, że wartość odczynu pH optymalizujemy do wymagań konkretnej kategorii agronomicznej gleby, a nie rośliny, którą zamierzamy uprawiać na danym polu. W tabeli nr 1 prezentuję potrzeby wapnowania gleb, w zależności od ich kategorii agronomicznej.


Tabela 1. Potrzeby wapnowania gleb ornych

Ocena potrzeb wapnowaniaKategoria agronomiczna gleb
bardzo lekkielekkieśrednieciężkie
pH w 1 mol KCI
Koniecznedo 4,0do 4,5do 5,0do 5,5
Potrzebne4,1-4,54,6-5,05,1-5,55,6-6,0
Wskazane4,6-5,05,1-5,55,6-6,06,1-6,5

Ograniczone (optimum)*

5,1-5,55,6-6,06,1-6,56,6-7,0
Zbędneod 5,6od 6,1od 6,6od 7,1

Źródło: Witold Grzebisz, Witold Szczepaniak UP Poznań

*optymalny zakres odczynu dla danej kategorii agronomicznej gleby.

 

Zachęcam do monitorowania odczynu pH gleby na polach uprawnych. Bezpośrednio po żniwach będzie to idealny czasy na pobranie reprezentatywnych prób glebowych z warstwy ornej. Pamiętajmy, że wapnowanie jest najtańszym, ale zarazem najważniejszym zabiegiem, który wpływa na efektywność nawożenia i dostępność pozostałych pierwiastków w roztworze glebowym dla rośliny uprawnej. Bardziej wymierny efekt plonotwórczy i ekonomiczny uzyskamy inwestując w wapno, niż stosując nawozy NPK na polu z niezoptymalizowanym odczynem pH.

Kierownik Marketingu

Product Manager Żyto Hybrydowe

Bartosz Rudzki