Doradztwo:

Czy porośnięte zboże nadaje się do stosowania w paszach dla świń?

Porastanie zbóż to przedwczesne kiełkowanie ziarniaków w kłosach, jest to niekorzystne zjawisko i przynosi jedynie straty. Porośnięte ziarno obniża plonowanie i zmniejsza zawartość składników pokarmowych. Stopień porastania zależy od warunków pogodowych przed i w czasie zbiorów. Przekropna pogoda, wilgoć, ciepło, słońce sprzyjają porastaniu. Najszybciej porasta pszenżyto później żyto, pszenica i jęczmień. Odporność na porastanie jest cechą uwarunkowaną genetycznie dlatego przy doborze odmian w obrębie gatunku należy wybierać takie odmiany, gdzie odporność jest możliwie najwyższa.

Ziarna zbóż są głównym komponentem wchodzącym w skład mieszanek paszowych dla świń i stanowią blisko 70-80%  jego składu. Wartość pokarmowa ziarna jest w tym roku zróżnicowana, a to za sprawą przedłużających się żniw w wielu regionach kraju. Największe problemy z zebraniem ziarna mieli rolnicy z północy kraju i tam było najwięcej takiego zboża. Na panującą aurę nie mamy żadnego wpływu, skutki zebranego niskiej jakości ziarna ciągną się za nami przez cały rok.  Porośnięte ziarno w pierwszej kolejności charakteryzuje się obniżoną zawartością energetyczną, a to za sprawą zużycia skrobi ziarna na kiełkowanie. Podobnie jest z białkiem i innymi składnikami pokarmowymi wyjątek stanowi włókno i zawartość substancji antyodżywczych, które wzrasta wraz z czasem porastania. Porośnięte ziarno nie stanowi większego problemu w paszy. Straty białka i energii możemy uzupełnić w paszy. Zagrożenie jest inne. Warunki, do których dochodzi podczas porastania sprzyjają wytwarzaniu się grzybów, a w dalszej kolejności mykotoksyn i to one stanowią największy problem. Takiego zboża należy unikać w skarmianiu w szczególności loch i młodych zwierząt. Najbezpieczniej wykorzystać je w tuczu. Obecnie na rynku jest wiele sorbentów mykotoksyn, ale żaden preparat nawet ten najdroższy nie jest w stanie wyłapać ich wszystkich. Przy dużych porażeniach nawet najlepszy preparat nie osiągnie wystarczającej skuteczności, a sama pasza i tak będzie miała negatywny wpływ na dobrostan zwierząt i opłacalność produkcji zwierzęcej. 

Czy żyto jest najbardziej odporne na fuzariozę i porażenia mykotoksynami od innych zbóż? Czy mamy wpływ na porażenie fuzariozą? 

Żyto hybrydowe jest bardziej odporne na fuzariozy kłosa dużo bardziej niż pszenżyto i pszenica co w następstwie przekłada się na poziom mykotoksyn zebranego ziarna. Potwierdzają to badania polskie i zagraniczne. W Bawarii przez dziesięć lat porównywano żyto do pszenicy na zawartość mykotoksyny deoksyniwalenol w skrócie DON tabela nr 1. Żyto w najtrudniejszych latach ma kilkukrotnie niższą zawartość deoksyniwalenolu niż pszenica. 

Tabela nr. 1 Średnie wartości zawartości DON μg/kg w uprawie pszenicy i żyta w latach 2006 - 2016

ŻytoPszenica
Rokliczba próbśrednioMaxliczba próbśredniomax
201677284679315048310712
2015802116814940572
2014781719814911133
201377155190914754702
201279140269514965112839
201156674891741391335
20106015012011723963865
200960945231732562365
200860331871751863236
200760438331752293288
200659708101732207570

 Źródło danych: Bayerische Landesanstalt für Landwirtschaft, 2016

Ponadto warto wspomnieć, że żyto hybrydowe uprawiane na glebach lekkich i średnich wyróżnia się najwyższym i najstabilniejszym plonem spośród zbóż. Dobrze znosi niskie temperatury i wytrzymuje nawet do - 30°C poniżej zera. Świetnie nadaje się do skarmiania przez zwierzęta. W ostatnich kilkunastu latach dzięki postępowi hodowlanemu i licznym doświadczeniom żyto nabrało dużego znaczenia wśród producentów żywca wieprzowego. Uznawane jest za dobry surowiec do produkcji pasz dla świń i coraz częściej wykorzystywane jest w maksymalnych zalecanych ilościach nawet do 50% w tuczu bez udziału specjalnych enzymów trawiennych. Profil substancji antyżywieniowych zbliżony jest do pszenżyta, który jest w pełni akceptowany w paszy. Uprawiając zboże w gospodarstwie możemy zabezpieczać się przed powstawaniem fuzariozy. Na ochronę przed porażeniem istotny wpływ ma technologia i agrotechnika uprawy. Stosowanie kwalifikowanego materiału siewnego, odpowiednie nawożenie, unikanie upraw zbóż w monokulturze, wykonanie oprysków fungicydowych odpowiedzialnych za ochronę, znacznie ograniczają występowanie fuzarioz i mykotoksyn w zbożu. Ziarno, zanim trafi do przygotowanego magazynu powinno również być oczyszczone i osuszone a wilgotność nie powinna przekraczać 14 % co przeciwdziała powstawaniu pleśni i grzybów.

Jeśli jesteście Państwo zainteresowani nowymi odmianami żyta, jak i wykorzystaniem go produkcji trzody, zachęcamy do kontaktu.

KWS Zboża

Doradca ds. Żywienia Zwierząt

Karol Włodarczyk