Serwis:

Nie lekceważyć chorób podstawy źdźbła w uprawie żyta

Żyto ozime zwykle jest uprawiane w najsłabszych warunkach glebowych w gospodarstwie lub jest gatunkiem zamykającym płodozmian na danym polu. Przedplonem dla tej rośliny najczęściej są zboża. Poprawna agrotechnika uprawy żyta zakłada dość wczesny siew, co oznacza dłuższy okres wegetacji. Ze względu na ww. fakty żyto jest bardzo narażone na porażenie przez łamliwość źdźbła zbóż i traw.

Grzyb (Pseudocercosporella herpotrichoides) zimuje na resztkach pożniwnych. W trakcie sprzyjających warunków do rozwoju tj. łagodna zima i chłodna wilgotna wiosna następuje porażenie. Grzybnia przerasta pochwy liściowe, a następnie wnika w nasadę niezdrewniałego źdźbła. Lekkie powierzchniowe porażenie nie wpływa istotnie na ograniczenie plonu ziarna, ale przy silnym porażeniu tkanki przewodzące ulegają destrukcji i transport wody oraz składników pokarmowych między systemem korzeniowym a pozostałymi organami rośliny zostaje bardzo ograniczony lub zatrzymany. W zależności od skali porażenia spada masa 1000 ziarn, a w skrajnych przypadkach pojawiają się białe kłosy bez wykształconego ziarna. Uszkodzenie korzeni oraz podstawy źdźbła przez chorobę osłabia wytrzymałość mechaniczną tkanek, więc pogarsza również odporność roślin na wyleganie. Choroba może „zabrać” do 30% plonu.

Jak rozpoznać?

Objawy można zaobserwować wczesną wiosną (czasami już późną jesienią), ale są dość trudne do rozpoznania. We wczesnych fazach infekcji są to niewielkie, owalne plamy, koloru brązowego, które występują na pochewkach liściowych. Nie są zasadniczo oddzielone od zdrowej tkanki. Często pod pochwą liściową można zaobserwować czarny punkt. W bardziej zaawansowanych infekcjach plamy przybierają medalionowy kształt z jasnym środkiem i bursztynowo – brunatnym brzegiem, przechodzącym w zdrową tkankę. W przypadku kilku zlewających się plam, kształty są bardzo nieregularne (Foto nr 1).

Foto 1 Łamliwość źdźbła zbóż - Pseudocerkosporella herpotrichodes. Stadium średnio zaawansowane. (Fotografia udostępniona przez BASF Polska)

Kiedy i czym zwalczyć?

Pierwsze rozpoznane infekcje łamliwości podstawy źdźbła powinny zostać zwalczone na początku fazy strzelania w źdźbło, w pierwszym wiosennym oprysku po spoczynku zimowym. Patogen występuje w dwóch typach „R” – żytni oraz „W” – pszeniczny, które atakują wszystkie gatunki zbóż. Znajomość dominującego typu występującego w danej uprawie jest dość istotna w doborze preparatów, niestety oznaczyć go można tylko za pomocą specjalnego testu, który wykrywa różnice w kodzie DNA.

Bardzo wysoką skuteczność przeciwko łamliwości źdźbła wykazują miedzy innymi  fungicydy zawierające: cyprodinil, boskalid, protiokonazol. Dobrą skutecznością odznacza się prochloraz, metrafenon. Wymienione substancje czynne występują również w mieszaninach z innymi substancjami czynnymi, które wzmacniają działanie preparatu i często są skuteczne w kierunku pozostałych chorób (mączniak prawdziwy, rdze, septoriozy), występujących w tym czasie.

Czy rezygnować z zabiegu T1?

Według mnie nie warto eliminować ze strategii zabiegu wykonywanego w fazie BBCH31-32 – szczególnie w uprawach żyta po przedplonach zbożowych. W takich sytuacjach, oprysk T1 powinien stać się stałym elementem strategii fungicydowej, ponieważ przedplon zbożowy będzie przyczyną większej presji od strony chorób grzybowych. Niezaleczone infekcje z późnej jesieni, wiosną będą przybierać na sile. Oczywiście przy niskiej presji chorób zasadne jest przesunięcie wykonania zabiegu w czasie, natomiast rezygnacja i wykonanie pierwszego zabiegu dopiero w fazie BBCH37 – 39 w ogniwach zmianowania zboże – zboże, może być już mało skuteczne, ponieważ ciecz robocza z opryskiwacza nie będzie w stanie dotrzeć do dolnych części roślin, aby skutecznie zaleczyć pierwotne źródła infekcji.

Przed zastosowaniem środków pestycydowych, bezwzględnie należy zapoznać się z etykietą wybranego produktu. Zachęcam również do konsultacji w zakresie uprawy żyta z naszymi pracownikami terenowymi.

Kierownik Marketingu

Product Manager Żyto Hybrydowe

Bartosz Rudzki